Wat is Complexe PTSS?
En waarom heeft je verleden daar zoveel invloed op? Je hebt misschien al gehoord van de term PTSS (posttraumatische stressstoornis). Dat is een reactie op één of meerdere ingrijpende gebeurtenissen, zoals een ongeval, geweld of een natuurramp.
Maar bij complexe PTSS (C-PTSS) gaat het vaak om iets anders – iets dat veel dieper geworteld zit.
1. Wat is complexe PTSS?
C-PTSS ontstaat meestal door langdurige, herhaalde stressvolle of traumatische ervaringen in de kindertijd. Denk aan situaties zoals:
• Emotionele of fysieke verwaarlozing,
• Opgroeien met psychisch zieke of verslaafde ouders,
• Mishandeling, of
• Een gezin waarin je je nooit echt veilig of gezien voelde.
Vaak gebeuren deze dingen in relaties die eigenlijk steunend en veilig hadden moeten zijn — zoals met ouders of verzorgers. Daarom noemen we dit ook wel relationeel trauma of hechtingstrauma.
2. Wat doet dat met je?
Wanneer een kind opgroeit in een onveilige omgeving, leert het dat de wereld onvoorspelbaar of gevaarlijk is. Het kind past zich daaraan aan om te overleven. Dat gebeurt automatisch. Maar deze overlevingsstrategieën kunnen later problemen geven.
Mensen met C-PTSS hebben vaak last van:
a. Een verstoord zelfbeeld
Je voelt je misschien “niet goed genoeg”, “fout vanbinnen” of ervaart diepe schaamte. Dat komt doordat kinderen vaak zichzelf de schuld geven van wat er misging. Zo blijven ze loyaal aan hun ouders, maar nemen ze wél de pijn mee.
b. Moeite met emoties
Je emoties kunnen je snel overspoelen of juist afgesloten aanvoelen. Misschien voel je je vaak boos, verdrietig, leeg, verward of gespannen — zonder te weten waarom. Of je zoekt manieren om niks te voelen (bijvoorbeeld door te vermijden, verdoven of controleren).
c. Moeilijkheden in relaties
Vertrouwen is moeilijk. Je kunt het gevoel hebben dat je mensen op afstand moet houden, of juist dat je alles moet doen om niet verlaten te worden. Hechtingstrauma laat vaak littekens achter in hoe je met anderen omgaat.
3. Waarom dit belangrijk is om te weten
Als je deze dingen herkent, ben je niet “kapot” of “moeilijk”. Je reacties zijn logisch als je begrijpt waar ze vandaan komen. Ze zijn ontstaan om je te beschermen in een omgeving die onveilig was. Het zijn overlevingsstrategieën – geen persoonlijkheidsfouten.
Behandeling van C-PTSS vraagt om zorgvuldige, stapsgewijze begeleiding. Je hebt tijd nodig om:
• Veiligheid te voelen in je lichaam,
• Je emoties te begrijpen en reguleren,
• Innerlijke delen van jezelf (bijv. beschermers, gekwetste kinddelen) te leren kennen,
• En uiteindelijk te verwerken wat je hebt meegemaakt.
Methodes zoals EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) en IFS (Internal Family Systems) helpen je om op een veilige manier te werken met je verleden én je binnenwereld.
Tot slot
Je hebt waarschijnlijk al veel veerkracht opgebouwd door wat je hebt meegemaakt. Therapie helpt je niet om het verleden te wissen, maar om jezelf te herontdekken: wie jij bent voorbij de pijn, de angst en het schuldgevoel. En je verdient het om daar stap voor stap bij te komen.